جمعى از نويسندگان
46
يادنامه طبرى ( فارسى )
بودم . او همينگونه به راه خود ادامه داد تا به آخر بازارى رسيد كه « سوق العطش » نام داشت و در كنار مسجد محمد بن جرير [ طبرى ] ايستاد . در آن لحظه طبرى سورهء « الرحمن » را در مسجد تلاوت مىكرد . ابن مجاهد مدتى طولانى به قرائت محمد بن جرير گوش سپرد ؛ آنگاه برگشت [ و به سوى مسجد خود به راه افتاد ] . ابو على طومارى مىگويد : من به ابن مجاهد گفتم استاد ! مردمى را كه در انتظار رفتن تو به مسجد هستند رها كردى و آمدى به آواى قرائت قرآن اين مرد گوش كنى ؟ ! ابن مجاهد گفت : دست از اين سخن بردار ! فكر نمىكنم خداوند بشرى را خلق كرده باشد كه بتواند قرآن را بدينگونه نيكو [ كه محمد بن جرير ] مىخواند قرائت كند » . 37 كتاب وقف و ابتداء يا الوقف - كه قبلا آن را گزارش كرديم و طبرى آن را با مهارت خاصى كه شرح آن گذشت به امر المكتفى باللّه تأليف كرد - يكى از قراين و شواهد تضلّع طبرى در قرائت است كه نبايد آن را در چنان عصرى دست كم گرفت ؛ چراكه او توانست وقوفى را ، علىرغم وجود اختلافات علماى قرائت در مورد آن ، در اين كتاب مطرح سازد كه مجمع عليها و رهيده از هرگونه خلاف باشد . 38 شاگرد او عبد العزيز بن محمد طبرى مىگفت : به خاطر حلاوت و دلچسب بودن تجويد و تلاوت طبرى ، افراد دور و نزديك آهنگ او مىكردند تا به قرائت و تجويد او گوش فرا دهند . 39 ب . تفسير و ساير علوم قرآنى و اسلامى : اما در مورد تفسير و ساير علوم قرآنى كتاب جامع البيان عن تأويل آى القرآن ، براى اثبات اين حقيقت ما را از هرگونه شواهد و ادلهء ديگر بىنياز مىسازد و خود به تنهايى براى تأييد اين مطلب كه طبرى در همهء علوم قرآنى دانشمندى متبحر و متخصص بوده ، بسنده است . علاوه بر اين ، محققان و دانشمندان بزرگ - چنان كه در بحث از كتاب تفسير او خواهيم ديد - او و كتاب تفسيرش را به گونهاى عجيب ستودهاند .